Bị bắt nạt ở chỗ làm tại Hàn Quốc khi bạn là lao động nước ngoài

Luật Hàn Quốc cấm quấy rối nơi làm việc (직장 내 괴롭힘), và lao động nước ngoài được bảo vệ y như lao động người Hàn. Bạn được quyền báo cho chủ sử dụng lao động; khi đó chủ phải điều tra không chậm trễ và bảo vệ bạn, đồng thời không được sa thải hay trừng phạt bạn vì đã lên tiếng. Nếu kẻ bắt nạt chính là chủ, hoặc công ty không xử lý, bạn có thể đưa chuyện này tới cơ quan quản lý lao động. Với người làm việc bằng visa E-9, bị ngược đãi nghiêm trọng còn có thể là lý do chính đáng để chuyển sang chủ mới.

Thế nào là quấy rối nơi làm việc?

Luật mô tả hành vi này qua ba yếu tố, và cả ba cần cùng có mặt:

1. Lợi thế về vị trí hoặc quan hệ. Cấp trên đối với nhân viên là ví dụ dễ thấy, nhưng một nhóm đồng nghiệp người Hàn đối với một lao động nước ngoài, hay người làm lâu năm đối với người mới vào, cũng có thể nắm lợi thế ấy.
2. Vượt quá những gì công việc thật sự cần đến. Chỉ đạo gắt gao và phê bình lỗi thật là chuyện bình thường trong công việc. Chửi rủa, làm nhục và giao những việc chẳng dính dáng gì đến công việc thì không.
3. Gây đau khổ về thể xác hoặc tinh thần, hoặc làm môi trường làm việc xấu đi.

Cả chủ lẫn đồng nghiệp đều có thể là người gây ra. Điều được xét là hành vi, chứ không phải người kia có ý làm bạn tổn thương hay không.

Một giới hạn: các quy định chống quấy rối này thường được coi là không áp dụng cho nơi có dưới 5 người làm việc. Ngay cả ở đó, bạo lực và lăng mạ nặng nề vẫn có thể trình báo cảnh sát, và việc bị đối xử bất công vẫn có ý nghĩa khi xin đổi nơi làm việc theo diện E-9.

Với lao động nước ngoài, chuyện này thường diễn ra ra sao?

Người lao động nước ngoài hay kể lại những tình huống dưới đây. Mỗi vụ được đánh giá theo sự việc cụ thể, nhưng đây đúng là kiểu hành vi mà luật nhắm tới:

• chửi bới hay gán biệt danh miệt thị quốc tịch, màu da hoặc tôn giáo của bạn
• nhạo báng tiếng Hàn của bạn trước mặt người khác, hoặc chỉ ra lệnh bằng tiếng Hàn nói thật nhanh rồi trách bạn không làm theo
• những lời đe dọa như "tôi sẽ đuổi anh về nước" hay "tôi sẽ cho hủy visa"
• lúc nào cũng dồn cho bạn việc bẩn nhất hoặc nguy hiểm nhất, hoặc cố tình gạt bạn khỏi bữa ăn và giờ nghỉ
• sai bạn chạy việc riêng cho chủ hay làm việc đồng áng ở nhà chủ
• thu điện thoại của bạn trong giờ nghỉ, hoặc đọc tin nhắn riêng tư của bạn

Việc chủ hành hung nhân viên bị một điều khoản riêng cấm hẳn và là tội phạm. Quấy rối tình dục còn thuộc phạm vi các luật khác, với thủ tục riêng.

Tôi báo cáo bằng cách nào?

Ai biết có quấy rối cũng có thể báo cho chủ, không riêng gì nạn nhân. Hãy viết thành chữ, dù chỉ là một tin nhắn ngắn, để ngày tháng được cố định:

• người làm là ai, giữ chức vụ gì
• người đó đã nói hay làm gì, ở đâu, vào ngày nào
• ai đã nhìn thấy
• bạn mong muốn điều gì: điều tra, được tách khỏi người đó, hay cả hai

Hãy giữ một bản. Nếu công ty có phòng nhân sự hoặc đầu mối tiếp nhận vụ quấy rối, gửi cho họ cùng lúc với chủ. Bạn có thể viết bằng tiếng mẹ đẻ và gửi kèm bản dịch sau; cái quan trọng là bản báo cáo đã có.

Một khi đã biết, công ty phải làm gì?

Chủ bỏ qua việc điều tra, bỏ qua các biện pháp bắt buộc khi đã xác nhận quấy rối, hoặc không giữ bí mật có thể lĩnh mức phạt tiền tới 5 triệu won.

Họ có được trừng phạt tôi vì đã báo không?

Không. Sa thải hay bất kỳ đối xử bất lợi nào khác đối với người báo cáo hoặc nạn nhân là tội phạm, có thể bị phạt tù tới 3 năm hoặc phạt tiền tới 30 triệu won. Đối xử bất lợi bao gồm cắt ca, chuyển bạn sang vị trí tồi hơn, đột nhiên chấm điểm đánh giá thấp, hay gây sức ép bắt ký đơn xin nghỉ.

Nếu điều đó xảy ra, hãy ghi chú ngày nó bắt đầu và nó dính dáng ra sao tới lần báo cáo của bạn. Thời điểm thường chính là bằng chứng mạnh nhất.

Nếu người bắt nạt tôi chính là chủ thì sao?

Lúc đó, báo cho chủ cũng là báo cho chính người gây ra. Vì vậy, hãy đến thẳng văn phòng lao động vùng (지방고용노동청) phụ trách chỗ bạn làm. Chủ đích thân quấy rối nhân viên có thể bị phạt tiền hành chính (과태료) tới 10 triệu won, và mức này cũng áp dụng khi một số người thân của chủ đang làm tại công ty là người gây ra.

Văn phòng đó cũng có thể vào cuộc khi công ty đã nhận báo cáo mà không làm gì. Lúc nộp đơn, hãy đề nghị có phiên dịch; các văn phòng thường thu xếp được.

Có visa E-9, tôi có được đổi nơi làm việc không?

Có thể. Luật cho phép đổi nơi làm việc nằm ngoài giới hạn số lần thông thường khi việc tiếp tục ở lại không còn hợp lý, vì chủ đối xử bất công hoặc làm trái các điều kiện lao động đã thỏa thuận. Bị ngược đãi lặp đi lặp lại, bị đánh hay bị đe dọa là những sự việc được Trung tâm việc làm (고용센터) đang giữ hồ sơ của bạn cân nhắc, và kết quả điều tra của văn phòng lao động khiến hồ sơ dễ thành công hơn nhiều.

Đừng bỏ làm trước khi việc đổi được chấp thuận. Trước hết hãy mang bản báo cáo bằng văn bản, câu trả lời hay sự im lặng của chủ, cùng các bằng chứng, đến trung tâm đó.

Nên giữ lại những bằng chứng nào?

• Ghi nhật ký có ngày tháng ngay trong ngày: sự việc diễn ra thế nào, nguyên văn từng lời, ai có mặt.
• Lưu tin nhắn và tin nhắn thoại. Ở Hàn Quốc, tự thu âm một cuộc trao đổi có mình tham gia nhìn chung là hợp pháp.
• Ảnh vết thương cùng giấy của bác sĩ, nếu có bạo lực hoặc bệnh do căng thẳng.
• Họ tên, số liên lạc của đồng nghiệp đã chứng kiến, kể cả những lao động nước ngoài khác có thể sắp rời Hàn Quốc.

Bước tiếp theo

Ngay hôm nay, hãy ghi ra ba sự việc tồi tệ nhất kèm ngày tháng, trong lúc bạn còn nhớ từng câu chữ. Danh sách ấy là phần lõi của bất kỳ bản báo cáo nào. Tư vấn có tính phí; khi bạn liên hệ, nhân viên sẽ gọi lại cho bạn và giải thích về chi phí.

법무법인 대한중앙
1533-7377

Căn cứ pháp lý

Luật Tiêu chuẩn Lao động (근로기준법) Điều 76-2 (định nghĩa và cấm quấy rối nơi làm việc), Điều 76-3 (báo cáo, điều tra, biện pháp bảo vệ, kỷ luật, cấm đối xử bất lợi, giữ bí mật), Điều 109 khoản 1 (hình phạt khi đối xử bất lợi với người báo cáo hoặc nạn nhân), Điều 116 khoản 1 và 2 (phạt tiền tới 10 triệu won khi chủ hoặc người thân quấy rối; tới 5 triệu won khi không điều tra hoặc không có biện pháp), Điều 8 (chủ không được dùng bạo lực), Điều 11 (từ 5 người lao động trở lên). Luật về Tuyển dụng Lao động Nước ngoài (외국인근로자의 고용 등에 관한 법률) Điều 25 khoản 1 điểm 2 và khoản 4 (đổi nơi làm việc do bị đối xử bất công, không tính vào giới hạn).

Đây là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Mỗi trường hợp đều khác nhau.